Planten voor de wadi

In het voorjaar lagen de wadi, de nieuwe greppel en het kersverse vijvertje er nog droog en stenig bij. Die éne graspol die ik expres had laten zitten gaf het keurige geheel een natuurlijk tintje. Daarna kwamen de hoosbuien. Overal viel heel veel regenwater, soms in een mum van tijd. Een verslaggever van NH Media zocht contact om de wadi te bekijken voor een radioreportage. Ik was ziek die dag, en moest helaas afzeggen. Eerlijk gezegd was de wadi ook niet in topconditie; de graspol had de wadi en de wijde omtrek overwoekerd. Ik zag er al dagen tegenop om alle pollen uit te graven. Toen ik er toch aan begon – stel je voor dat de radioreporter nog een keer zou bellen en de wadi was onherkenbaar – zag ik dat de oeverplanten allang bezig waren om de wadi te veroveren!

Enthousiaste oeverplanten

De lange, sprietige stengels van het penningkruid verkenden de greppel tussen de wadi en de vijver. Water-vergeet-mij-nietjes en watermunt hingen in een boog boven het wateroppervlak en hielden het nog net droog.

Water-vergeet-mij-nietjes

Overenthousiaste oeverplanten

Net als gras is er nog een plantje dat je in de gaten moet houden. Drijfplant Pistia dreef na de eerste hoosbui nog bijna de vijver uit. Dat éne polletje Pista heeft nu al voor een schoolklas aan nakomelingen gezorgd die de vijver bijna geheel bedekken…

Natuurlijk waterbeheer

Na een hoosbui is de vijver weer gevuld met fris, zuurstofrijk water. Onze hond Raf (en onze poes Sem) laten zich niet tegenhouden door wat gras of een tapijt van Pistia…

Wil je ook een vijver aanleggen en beplanten? Kijk even terug naar:

Méér dan een wadi

Tijdens een hoosbui is het de attractie in onze tuin; de wadi die volloopt met regenwater en – uren later – de kronkelige slootjes in de tuin die ontstaan door de afvoer van het water door de greppels naar de sloot. Op alle andere, zonnige dagen dienen de wadi en de greppel als grindpad. Maar aangestoken door de belangenverenigingen voor bijen, kikkers en al het bodemleven wilde ik ook een permanente waterplek in de tuin. Dus broeide ik op het plan om de wadi uit te breiden met een aflopende geul naar een natuurlijke vijver. Een klus waarbij je het eindresultaat steeds heel duidelijk voor ogen moet houden terwijl je;

  • vijver nog maar 30 cm diep blijkt te zijn terwijl je kruiwagen al tot de rand is gevuld met aarde;
  • de vierkante lap vijverdoek (6 m2) uitvouwt en je je afvraagt hoe je dat plooivrij in je organisch gevormde afgraving gaat verwerken;
  • je de flagstone tegels langs de vijver één-voor-één opgraaft en ophoogt om de overlap aan vijverdoek weg te werken;
  • goed moet blijven drinken én je gezicht moet beschermen tegen de zon om de rest van de week niet met gesprongen lippen rond te lopen, zoals ik…
De wadi (linksonder) met aflopende geul naar de vijver recht voor het bankje.

Wadi tijdens regen

En hier zie je de wadi in bedrijf; na een hoosbui én nog een paar regenuren later. De watermosselplant drijft zelfs de vijver uit! Om de flagstones te verstevigen én wildlife aan te trekken, heb ik brokken puin opgestapeld tegen de vijverwand.

Moerasplanten

In de geul en langs de vijverrand heb ik moerasplantjes gezet die vogels aantrekken, lang bloeien en het vermogen hebben om zich uit te breiden zodat ze de geul kunnen overbruggen;

Dotterbloem (Caltha palustris Alba)
  • Dotterbloem, op de grens van de wadi en de geul
Engelse watermunt (rechts, Preslia cervina) en penningkruid (onder, Lysimachia nummularia)
  • Engelse watermunt in de geul
  • Penningkruid in de geul
Moeras-vergeet-mij-niet (vijverrand, Myotis palustris), watermunt (Menthe aquatica), moerasgladiool (Schizostylis coccinea major) en Japanse holpijp (half in beeld, Equisetum japonicum)
  • Moeras-vergeet-mij-niet langs de vijverrand. Deze plantjes staan in een vijverzak waarvan ik een brede strook heb afgeknipt zodat de zakjes onder de waterspiegel blijven en de planten zich kunnen uitbreiden om een stevige oever te vormen…
  • Moerasgladiool langs de vijverrand (niet inheems, wel erg mooi)
  • Japanse holpijp in het water (idem…)

Video: van wadi naar vijver in 3 stappen

Vijver aanleggen: graven, grind storten en water geven!

Benieuwd naar het aanleggen van de wadi? Even terugkijken naar:

Een jaar geleden: pindakaas vermist

Een jaar geleden… hing ik nog vol idealen een potje vogelpindakaas op aan de schutting. De bessenstruiken, de fruitbomen en de pergola met hop waren er nog niet. De pindakaas viel dus op. Binnen een paar dagen hadden de kauwen de pot in zijn geheel uit de houder gesjord en meegenomen. Niemand weet waar naartoe. Nergens vonden we de pot terug; niet in onze tuin, en niet bij de buren.

Kauwen (of eksters?) hebben de pindakaaspot meegenomen…

De beste vogelvoeder plek is…

Deze winter heb ik een nieuwe pot pindakaas opgehangen, stevig ingesnoerd met tuin-ijzerdraad. Dat helpt. Op advies van Monty Don heb ik ook 2 rustieke takken op de tuintafel gelegd, ingesmeerd met vogelpindakaas en bestrooid met zaden. De koolmeesjes durfden daar alleen te landen als de kauwen en de eksters uit het zicht waren. En de pindaslinger in de amberboom werd gemolesteerd door groene parkieten. Nee, de allerbeste plek waar voortdurend vogels vreedzaam landen en rondscharrelen is… de plek waar ik de composthoop heb uitgestrooid. De halfvergane groenteresten rond de krentenboom trekken waarschijnlijk allerlei torretjes en ander bodemleven aan die meteen door de merels, koolmeesjes en dat ene roodborstje worden opgepikt.

Praktijktest: merels en koolmeesjes scharrelen graag tussen de eierschillen en groenteresten.

Oja, en die rustieke takken, die kregen een nieuwe bestemming op de avond van 31 december, in de vuurton.

Boerenkool en snijbiet

Wat als de rode klaver, de papaver en de salie in elkaar storten als het gaat vriezen? Ik wilde niet weer een winter lang uitkijken over een donkere tuinvlakte. Afgelopen zomer zaaide ik daarom boerenkool en snijbiet om er zeker van te zijn dat er nog iets zou zijn om naar kijken, voordat de krokussen opkomen. Wat een ontdekkingen; zelfs op deze nog-niet-zo-voedzame bodem groeit boerenkool; snijbiet (five colours) blijkt zelfs winterhard; en ik was even vergeten dat de halfvergane papaverbollen en de doorzichtige lampionnen van het zegekruid nog heel lang stand houden, gelukkig.

Zaden bestellen: snijbiet ‘five colours’ bij de Bolster

Bodem werk-in-uitvoering

Na de rode klaver en de compost gaan deze dennentakken aan het werk om de bodem te verbeteren: ze voorkomen dat de bodem schraal wordt en uitdroogt op de lege plekken tussen de planten. Bovendien hoop ik dat ze de knollen van de dahlia’s goed warm houden. Afgelopen voorjaar werden de nakomelingen van de Bishop of Llandaff meteen opgevreten, maar de knolletjes wachten op de volgende ronde…

Wat zit er onder de grindtegels?

Zand, zand, en nog eens zand…

Als je de grindtegels in je tuin optilt, zie je alleen maar zand. In ons geval de goedkoopste soort om tegels op te leggen; grijs ophoogzand. Wat kun je ermee? Weghalen was ons iets te kostbaar. Mijn schoonzus liet het gele ophoogzand in haar tuin mooi liggen. Er kwam een vlonderterras omheen, helmgras en een hangmat erbij; en zo had ze meteen een prachtig strandthema. Maar ik wil bomen, varens en bloemen…

Vruchtbare grond maken

Het grijze zand ligt er nog steeds. In de loop van de tijd zakt er steeds meer organisch materiaal doorheen; houtsnippers van het tuinpad dat er heeft gelegen, compost van ons keukenafval en plantenresten van de uitgebloeide rode klaver; zo zal de bodem steeds gemengder en vruchtbaarder worden. Meteen nadat de tegels eruit getild waren, heb ik phacelia (bijenbrood) gezaaid; dat is een groenbemester die nog dezelfde zomer zorgde voor een uitzicht op hele fijne, blauwe bloemen!

In Groenbemester in actie lees je over het werk van de rode klaver.

Vanwege het prachtige uitzicht in de eerste zomer, heb ik de phacelia ook in het volgende voorjaar gezaaid, samen met de papaver. Deze planten houden van onbewerkte, verwaarloosde grond.

Plant + zak aarde

En voor alle planten en bomen die we er in wilde zetten, volg ik het advies op van Menke (zij is de eigenaar van De Groenwinkel, het stadstuincentrum op de hoek van onze straat); graaf steeds een ruim gat en vul dat met voedzame aarde, zodat de wortels van de nieuwe boom of struik meteen voedingsstoffen uit de bodem kunnen halen. De planten redden zich prima en het zand er om heen zal vanzelf steeds gemengder worden. Een tip: haal wel al het puin eruit, dat je onderweg tegenkomt…

Bodemvondsten

Bij het graven van een ruim plantgat voor de 2 rozenstruiken naast de schutting, kwam ik een bodemvondst tegen die ik voor het gemak wél heb laten liggen. Behalve dat ene, kleine stukje dan, dat afgebrokkeld was, als aandenken:

Gluren bij de buren (2)

Een andere buurvrouw, iets minder verderop dan de buurvrouw uit Gluren bij de buren (1), had last van wateroverlast. Na een regenbui ving haar tuin het water op uit de verre omtrek, zo leek het… Het gras bleef dagenlang te nat om op te zitten, het fietsenschuurtje werd onbereikbaar. Toen haar buurvrouw een wadi en een greppel liet graven, zag ze haar grasveld letterlijk opdrogen. Ze reageerde snel, pakte een schep en groef een greppel langs het diepste punt van haar tuin, richting de schutting. Haar greppel komt uit in de wadi van de buren. In deze video zie je het resultaat van dit deltawerk.

Video: greppels aan elkaar verbinden

Nog een wadi bekijken?

Ga Gluren bij de buren (1) en bekijk mijn Greppels en een wadi

Blauwe regen verdubbelen

Zodra we de grindtegels optilden, zagen we ze liggen; zwarte wortels van de blauwe regen uit de buurtuin die meters ver reikten om op een tegelvrije plek omhoog te kunnen schieten. Een zinloos avontuur bij de vorige bewoners van ons huis:

Zo werden de 722 grindtegels aangeprezen in de verkoopbrochure.

Rechts op de foto hangt de blauwe regen over de schutting. De oppervlakkige kabels trokken we omhoog en rolden we op als tuinslangen. Aan de voet van de schutting knipte ik ze af.

Verdubbeltruc

Afgelopen najaar kwam ik de stekjes tegen van de kabels die zich veel dieper onder de grindtegels hadden uitgestrekt. Toen ik die takjes omhoog trok, had ik zo een meter kabel in mijn handen mét een 20 cm lang takje van de blauwe regen. Een puntgaaf, goed geworteld stekje op een stammetje; precies zoals je ze afrekent bij het tuincentrum. Deze kabels heb ik om een bamboestok gedraaid en opgebonden tegen de schutting. Over (best wel) wat seizoenen groeien er op meerdere plekken stammetjes langs de schutting omhoog. En kijken we in het voorjaar tegen een golf vol paarse bloemtrossen. Je moet er even doorheen kijken…

Gluren bij de buren (1)

Ook mijn buurvrouw, een paar huizen verderop, heeft een prachtige greppel in haar achtertuin. Deze greppel is aangelegd door tuinontwerper Inge Slothouber van Het Natuurtalent, nog maar een paar weken geleden. Bijzonder aan dit exemplaar: de keien en het grind vormen een natuurlijke overgang van het gras naar de verhoogde border, mijn buurjongetje kan de oversteek wagen via een spannend bruggetje en, wat ik erg mooi vind: de greppel baant zich een weg dwars door de beschoeiing en loopt uit in de sloot. In deze video wordt het nog duidelijker. Ik stel me voor dat de varens en het siergras er in de komende seizoenen een prachtige (rivier)bedding van gaan maken…

Video: greppel en wadi bij de buren

Nog een wadi bekijken?

Ga Gluren bij de buren (2) en bekijk mijn Greppels en een wadi

Greppels en een wadi

De grindtegels in onze tuin hebben de aarde jarenlang samengeperst. Toen mijn zoon de aarde omspitte, kwam hij geen enkele worm tegen. Zonder bodemleven en plantenresten kan het regenwater ook niet weglopen in de grond…

Om regenwater af te voeren, moest er gegraven worden!

Van graven word ik altijd enthousiast, dat zat er al vroeg in. Daarbij maakte ik nu handig gebruik van het terras dat er ooit gelegen heeft. Ik hoefde dus niet de hele tuin om te graven…

Perfecte plek voor een wadi

De plek waar ooit het terrasputje zat, is de perfecte locatie voor een wadi; dat is het laagstgelegen punt in de tuin. Zorg dat de rest van je tuin (de paden en de borders) hoger liggen dan de wadi en (liefst) een beetje aflopen richting het laagste punt van je tuin. Onze wadi is geen vijver; het vangt water op na een hoosbui en mag daarna weer droogvallen. Op de bodem ligt worteldoek zodat het water kan weglopen, maar het grind niet wegzakt in de veengrond. Met losse keien en grind heb ik het doek vastgelegd en de wadi gevuld. De gele lis die er naast staat doet het geweldig op deze plek.

De wadi vlak na een hoosbui.

Greppel graven

Om te zorgen dat het regenwater naar de wadi stroomt, hebben we een greppel gegraven vanaf de regenton naar de wadi. De overloop van de regenton komt via een gootje van dakpannen uit op de greppel. De greppel is ruim 1 spade diep, bekleedt met worteldoek en gevuld met grind. Vlak voor de regenton kruist de greppel het looppad: grappig genoeg zie je dat niet meer en houd je wel droge voeten! Een greppel graven werkt dus echt.

Regenwater stroomt via de overloop en de dakpannen in de greppel richting de wadi.
De greppel loopt van de regenton (bovenin) naar de wadi.

Greppel als looppad

Tussen de schuur en de schutting ligt een smalle strook grond. Toen ik een fruitboompje wilde planten naast de schutting, liep de kuil meteen vol water… geen goede basis voor een boomgaard. Dus, ook hier moest gegraven worden! Door een greppel te graven kon ik het water afvoeren naar de sloot én de opgegraven aarde gebruiken om een berm te maken langs de schutting. Nu staan de fruitboompjes droog op de berm, en lopen wij via de droge greppel naar de sloot.

Ook in deze greppel ligt worteldoek op de bodem. De greppel komt uit op een buis die het regenwater afvoert naar de sloot.

Last van plassen in je tuin?

  • Kijk op Pinterest en zoek op dry creek gardens; in Australië is het een volkomen ingeburgerd begrip en plaatsen tuinders leuke foto’s van hun greppeltuinen, in alle tuinstijlen. Inspiratie genoeg om een mooie greppel aan te leggen.
  • Wil je geen grindpad als greppel? Graaf dan greppel, leg er een kokosbuis in en bedek de buis met aarde. De kokos trekt water aan. Als je de greppel laat aflopen naar een wadi of een ingegraven grindbak, voert de kokosbuis het water daar naar toe. Kijk op Google en zoek op drainageslang met kokos. Een minpuntje: na ongeveer 5 jaar is de kokos verteerd en moet je de buis vervangen.

Video: greppels en een wadi graven

Nog een wadi bekijken?

Ga Gluren bij de buren (1) en Gluren bij de buren (2)